أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

65

قانون ( فارسى )

رخ مىدهد و سببهايش از اين قرارند : الف - مغز بيمار ناتوان مىشود . ب - حرارت غريزى و سرشتى به اندرون بدن مىرود و در ژرفا قرار مىگيرد . ج - ماده پليد و بدگوهر است . د - از تشويش در حركت ، حرارت - كه تازه شروع مىكند - بخارهايى به سوى بالا روان مىسازد ؛ اين حالت خواب‌آلودگى دوام مىكند تا شعله‌ور شدن ماده آن را تحليل مىبرد و در اين تحليل بردن بخار سردى مزاج مغز - كه در مغز موجود است - و سردى خلطى كه در راه متعفن شدن و گرم شدن است كمك مىكنند . براى شناسائى حال تب و براى اينكه معلوم كنى كه تب عفونى گريبانگير بيمار از كدامين نوع تب است ، مىتوانى از خود حالت تب نشانيهايى كسب كنى كه به قرار زيرند : 1 - آيا تب شديد است و بيمار را بسيار آزار مىدهد ؟ 2 - آيا تب نرم است و سبب آزار بسيار نمىشود ؟ 3 - سبب مستقيم و نزديك به هنگام مبتلا شدن چه بوده ؟ 4 - سببهاى پيشين و قديم‌تر از وقت ابتلا به بيمارى تب چه بودند ؟ - كه اينها را سابق ذكر كرده‌ايم . 5 - آيا تب دست‌برندار است و مىپايد ؟ 6 - آيا تب از آن نوع است كه مىآيد و مىرود ؟ 7 - آيا در اثناى حرارت زياد گاه‌گاهى حرارت پايين مىآيد ، يا نه ؟ 8 - آيا تب همراه لرزه و سرما و چندش بدن است ، يا غير آن ؟ 9 - اگر با تب لرز و احساس سرما و چندش بدن همراه است ، اين حالات در چه وقت از اوقات چهارگانهء نوبت تب پيدا مىشوند ؟ 10 - حالت تب با عرق كردن زياد خاتمه مىيابد ، يا با عرق كم ؟ يا اصلا عرق كردنى در ميان نيست ؟ 11 - روند بهداشتيى كه بيمار قبل از ابتلا به تب داشته چگونه بوده است ؟ 12 - سن بيمار چقدر است ؟ 13 - سيماى بيمار قبل از حالت تب و در حالت تب چه تغييراتى يافته است ؟ 14 - هنگام ابتلا به بيمارى فصل و موسم كدام و چگونه بوده‌اند ؟ 15 - حرفه و كار بيمار مبتلا به تب چيست ؟ 16 - نبض بيمار مبتلا به تب در حال نوبت بيمارى در چه حالى است ؟ 17 - ادرار بيمار چگونه است ؟ از بررسى اين همه موارد مىتوانى چگونگى حال تب و نوع آن را بشناسى !